Nowa p造ta Leonarda Cohena:
po瞠gnanie ze s逝chaczami,
 czy prezent na 80. urodziny?
Robert Sankowski

"Widzia貫m g這duj鉍ych ludzi, morderstwa, gwa速y, p這n鉍e wsie" - wylicza na "Popular Problems". Kanadyjczyk odkrywa si jako wielki ironista. Nowa p造ta dope軟ia artystyczn w璠r闚k barda

   Poprzedni album "Old Ideas" wyda ledwie kilkanacie miesi璚y temu, wiosn 2013 roku. Takie tempo pracy w przypadku wokalisty, kt鏎y, cho aktywny od drugiej po這wy lat 60., w dyskografii ma zaledwie 13 studyjnych p造t, mo瞠 dawa do mylenia. Tak jak to, 瞠 premiera p造ty wypada dwa dni po okr鉚造m jubileuszu Cohena - kanadyjski artysta urodzi si 21 wrzenia 1924 roku (b章d: 1934). Ale jest pewien szczeg馧, kt鏎y ka瞠 widzie w "Popular Problems" co wi璚ej ni tylko muzyczny odpowiednik urodzinowego tortu. W najnowszych piosenkach wokalista opowiada publicznoci o rzeczach szczeg鏊nych.

M璠rzec

  
To nawet nie jest kwestia tekst闚 - u Cohena wa積ych przecie jak u ma這 kt鏎ego wsp馧czesnego wykonawcy. Chodzi o sam klimat muzyki. Zawsze melancholijny, czasem wr璚z mroczny. Leonard, piewca straconych z逝dze, 篡ciowych rozczarowa, zdradzonych przyjani i wygas造ch nami皻noci, co najmniej od czasu "Old Ideas" w tonie g這su ma co, co ka瞠 w nim widzie ju nie mocuj鉍ego si z 篡ciem poet, lecz rozliczaj鉍ego si z tym, co by這 i dawno ju min窸o, m璠rca. Jego zawsze niski g這s, kt鏎ym cz瘰to melodeklamowa piosenki, obni篡 si jeszcze bardziej. Teraz w豉ciwie ju tylko mruczy do mikrofonu. Jego interpretacje to zapis swoistej walki ducha z materi - forma wokalna daleka od idealnej, ale wci嘀 jest w tym g這sie hipnotyczna si豉, kt鏎a skutecznie zwraca uwag. S逝cha to szczeg鏊nie w kompozycjach nawi頊uj鉍ych do klasycznej formy dawnych song闚 Leonarda - takich jak cho熲y "So Long, Marianne", w kt鏎ym obok jego charakterystycznego, bardzo m瘰kiego wokalu pojawi si niewinny kobiecy ch鏎ek, tworz鉍 kontrapunkt. Na "Popular Problems" mo積a znale piosenki wyprodukowane wed逝g tego wzorca. Tak jest w "Samson In New Orleans". Tyle 瞠 tutaj Cohen i wspomagaj鉍e go w refrenie m這dzie鎍ze g這sy tworz raczej zgrzyt, kt鏎y dobitnie podkrela wiek artysty.

Krewny Dylana

   Tak瞠 muzycznie p造ta sprawia wra瞠nie zestawu, kt鏎y dope軟ia artystyczn w璠r闚k barda. Ju na "Old Ideas" niespodziewanie zwr鏂i si ku ameryka雟kim korzeniom. Wczeniej wychowany w Quebecu wokalista sprawia wra瞠nie artysty osadzonego w europejskiej tradycji - zar闚no muzycznej, jak i literackiej. Od poprzedniej p造ty coraz ch皻niej si璕a jednak po gatunki typowe dla Nowego wiata: folk, blues czy gospel.
   Cho przez ca貫 dziesi璚iolecia wydawa這 si, 瞠 rzadko kiedy by這 im po drodze, na koniec w璠r闚ki Cohen nieoczekiwanie zbli篡 si w interpretacjach i inspiracjach do Boba Dylana. To zaskakuj鉍e, ujawnione po latach pokrewie雟two s造cha te na "Popular Problems". Tak jakby Kanadyjczyk ostatecznie zaakceptowa swoje miejsce na ziemi. Jakby rzeczywicie zako鎍zy swoj podr騜.
No i s teksty. Ju otwieraj鉍y p造t lekko bluesuj鉍y numer "Slow" zaskakuje przewrotnym "Zawsze lubi貫m powoli/
nigdy nie lubi貫m zbyt szybko". Nie wiadomo, czy to wyznanie starzej鉍ego si uwodziciela, kt鏎y wspomina dawne romanse, czy refleksja nad 篡ciem. "Impreza si sko鎍zy豉, mo瞠 jeszcze jest wino i szampan, ale ja ju si nigdy nie upij" - dorzuca w "A Street". Te osobiste wyznania zamienia w niemal religijny hymn w "Born In Chains". Przesycona tak typow dla Cohena biblijn metaforyk pie pobrzmiewaj鉍a klasycznym kocielnym gospel si璕a po obrazy zwi頊ane z wyjciem 砰d闚 z niewoli. "Urodzi貫m si w kajdanach, ale zosta貫m wyprowadzony z Egiptu" - piewa. Ale czy nie jest to raczej opowie o duszy gotuj鉍ej si do przejcia na drug stron?

Ironista

   Takie interpretacje s oczywicie kusz鉍e. Ale Cohen nie by豚y sob, gdyby nie zastawi na swoich s逝chaczy szczeg鏊nej pu豉pki. Mo瞠 i rzeczywicie "Popular Problems" mog si wydawa czym na kszta速 po瞠gnalnego listu. Ale mo瞠 by zupe軟ie inaczej. Jak przewrotny potrafi by Kanadyjczyk, przypomina kluczowa dla nowej p造ty, i chyba nie przypadkiem wybrana do jej promocji, piosenka "Almost Like The Blues". "Widzia貫m g這duj鉍ych ludzi, morderstwa, gwa速y, p這n鉍e wsie" - wylicza tragedie niczym litani grzech闚 XX wieku. "S逝cha貫m opowieci o Cyganach, s逝cha貫m historii o 砰dach" - dorzuca zdartym g這sem, umieszczaj鉍 opowiadanie w konkretnym, mocnym kontekcie. Ale zaraz bierze ca章 t mroczn opowie w wielki nawias. "S逝cha貫m tych historii, by造 dobre, nie by造 nudne, by造 nieomal jak blues" - chrypi, i tekst nabiera zupe軟ie nowego zabarwienia. Kpi z w豉ciwej popkulturze umiej皻noci zamieniania nawet najwi瘯szych tragedii w atrakcyjne narracje? Przypomina, 瞠 wolimy przymyka na tragedie oko i traktowa je jak zakl皻 w piosenk fikcj? A mo瞠 odwrotnie - sugeruje, 瞠 to 篡cie jest fikcj i w zwi頊ku z tym nie warto traktowa go serio? Tym bardziej 瞠 wr鏚 listy rozmaitych okrucie雟tw i katastrof niespodziewanie wymienia tak瞠 wszystkie swoje z貫 recenzje.

Kryptooptymista

   To jest by mo瞠 najwa積iejsza prawda o 80-letnim Cohenie - na "Popular Problems" Kanadyjczyk odkrywa si jako wielki ironista. Potwierdzaj to jego wypowiedzi. - Jestem kryptooptymist - rzuci ostatnio przy okazji premiery "Popular Problems" w Londynie. I wyzna: - Mam ju co najmniej po這w piosenek na kolejny album. Jako kontynuacja obecnej p造ty b璠zie nosi tytu "Unpopular Solutions". Nawet jeli to tylko sytuacyjny 瘸rt, to i tak wygl鉅a na to, 瞠 raczej nie ma sensu traktowa "Popular Problems" jako testamentu artysty. To raczej kolejny rozdzia ksi璕i, kt鏎ej Cohen wci嘀 nie zamierza ko鎍zy.